Bizi takip edin

Köşe yazarları

Şeker ‘Şugar’ Değil!

->

-> 148

Şeker tattan öte, bir kültürdür. “Şeker çocuk”, “şeker kız” deriz. Yine hoşlanılan bir şeye veya insana “şeker gibi”, “şekerim” deriz. Bazı beğeniler, hoşluklar için şaka yollu “şugar” kelimesini kullanırız. Her şeker kültür değildir ama.

Türkiye ve bazı ülkeler pancardan, birçok ülke kamıştan şeker üretir. Beğeniye, hoşnutluğa konu olan bu şekerlerdir.
Bir de mısırdan elde edilen şekerler var. Nisasta Bazlı Şeker (NBŞ) deniyor bunlara. NBŞ şurupları, glikoz şurubu ve früktoz şurubu olmak üzere iki ana grup, früktoz şurubu AB’de izoglukoz, dünyada ise yüksek früktozlu mısır şurubu diye isimlendiriliyor.
Fakat “hoşnutluğa”, “beğeniye” konu edilen bu NBŞ şekerleri (şurupları) değil. Aman dikkat! Eğer NBŞ gibi çocuk dersek, beğenimizi değil, hoşnutsuzluğumuzu ifade etmiş oluruz.

Peki, AB ve Türkiye’de NBŞ politikaları ne, nasıl?
Avrupa Birliği (AB), beyaz şeker (şekerpancarı) kotasını 17 Aralık 2013 tarihli ve 1308/2013 sayılı tüzükle toplam 13,5 milyon ton; izoglukoz üretim miktarını da kuru madde bazında 720 bin ton olarak belirledi. AB’de izoglikoz kotasının toplam şeker kotasına oranı yüzde 5,1, yaş ağırlık olarak yüzde 7.

AB’de NBŞ kotası daha düşük, neden derseniz? Şöyle; şekerpancarının yarattığı yüksek katma değer, çiftçiye ve tarıma dayalı sanayiye sağladığı istihdam düzeyini AB önemsiyor ve şekerpancarı üretimini sürekli destekliyor. Peki, Türkiye’de istihdam sorunu yok mu? Var!
Türkiye, 2001 yılında 4634 sayılı Şeker Kanunu’nu çıkardı. Şeker Kanunu’nun 3’üncü maddesiyle, Türkiye toplam şeker üretiminin yüzde 10’u kadar NBŞ’ye kota tahsis etti. Ayrıca Bakanlar Kurulu’na bu oranın, (yani %10’un) yüzde 50’sine kadar artırıp eksiltebilme yetkisini verdi. Türkiye’de işte bu politikalarla şeker, şugarlıktan çıkarıldı.
Oysa şekerpancarı, tarımın dinamosu ve önemli bir sanayi hammaddesi. Üstelik şekerpancarı üretimi mısıra göre daha yararlı. Buyurun yararları;

· Bir dekar şekerpancarı alanı, üç (3) dekar çam ormanından daha fazla oksijen sağlar. Ekolojiktir.
· Buğdaya oranla 6, ayçiçeğine göre ise 3,5 kat fazla katma değer üretir.
· Şekerpancarı aile için iş ve aş demektir. Buğdaydan 13, mısırdan 8, ayçiçeğinden 5 kat daha fazla istihdam sağlar. Çapa ve hasat döneminde 250 bin tarım işçisine, fabrikalarda 30 bin işçiye 100 gün süre ile iş sağlar.
· Yaprak, baş ve posası besicilikte yem olarak değerlendirilir.
· Melasından etil alkol üretilir.

· Dekara (doğal) 4 kg saf fosfat, 15 kg potas sağlar. Kendisinden sonra ekilen buğday ve arpa verimliliğini %20 arttırır.
· Pancar şekerinin sağlıklılığı tartışılmazken, NBŞ şekerinin sağlığa zararı tartışma konusudur.
Şekerpancarının anılan bu yararlarından dolayı, bir bilim adamı, “olmasaydı yaratılması gereken bir bitkiydi” demiştir.
Türkiye’de uygulanan pancar politikalarının rakamsal sonuçları nedir?
Türkiye pancarda kota sistemine 1998 yılında geçti ve çıkardığı Şeker Kanunu ile de NBŞ’ye AB’nin üç katı kota tanıdı. 2000 yılında şeker sanayini özelleştirme kapsamına aldı. Yani şekerpancarı üretimi bu politikalarla dinamitlendi.

Rakamlara Bakalım;
– Kota öncesi (1998) şekerpancarı üreten aile sayısı 490 bindi. Şimdi 105 bine geriledi.
– Kota öncesi 500 bin hektar alanda, şimdi 320 bin hektar alanda pancar üretimi yapılmaktadır.
– Üretim, kota öncesi 22 milyon tondu, şimdi 15 milyon ton.

Eylül ayında açıklanan ve 2018-2020 yıllarını kapsayan “Yeni Orta Vadeli Program” (OVP) çerçevesinde Türkiye Şeker Fabrikalarının özelleştirilmesini hükümet yeniden gündemine aldı. Bizde özelleştirmeler genellikle kapatma olduğu için bu durum şekerpancarı üretimini bitirmezse bile iyice azaltacak; üreticileri mağdur edecek. Nişasta Bazlı Şeker (NBŞ) sektörüne daha geniş alan açılacak. İthalata boylu boyunca bandırıldığımız bu dönemde şeker fabrikaları acaba niye özelleştiriliyor? Evet, acaba niye?
Geçtiğimiz günlerde şeker politikalarını belirleyen Şeker Kurumu kapatıldı. Kurumun kapatılmamasını savunanlar olduğu kadar, sessiz kalanlar da oldu. Ancak burada üzerinde durulacak konu, Şeker Kurumu’nun kapatılıp, kapatılmaması değil;

· Şeker fabrikalarının özelleştirilmemesi,
· Şekerpancarı üretiminin azaltılması yerine arttırılması,
· NBŞ kotasının aşağıya çekilmesi, hatta mümkünse NBŞ üretiminin ortadan kaldırılması, çiftçi ve ülke ekonomisinin yararınadır.